Bułgaria znosi zakaz sprzedaży gruntów rolnych obywatelom Unii Europejskiej.

Bulgaria_Sad_Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny Republiki Bułgarii, copyright Clive Leviev – Sawyer,
The Sophia Globe, zdjęcie opublikowane za pozwoleniem;

28 stycznia 2014

28 stycznia 2014 roku Trybunał Konstytucyjny Republiki Bułgarskiej unieważnił przedłużenie moratorium na sprzedaż gruntów rolnych obywatelom Unii Europejskiej do 2020 roku. Wniosek o wydłużenie tego okresu przedstawiła podczas obrad gromadzenia Narodowego1 w październiku ubiegłego roku partia Ataka, poparta przez większość głosujących w tej sprawie deputowanych.

Siedmioletnie moratorium, które utraciło moc prawną w grudniu 2013 roku było wynikiem pertraktacji rządu Bułgarii z Unią Europejską przed wstąpieniem w jej szeregi w styczniu 2007 roku. Przed podpisaniem traktatu akcesyjnego wewnętrzne prawo tego państwa zakazywało sprzedaży nieruchomości gruntowych obcokrajowcom. Od początku 2007 roku zakaz ten dotyczył jedynie gruntów rolnych, przy czym UE zgodziła się na jego utrzymanie do końca roku 2013.

Moratorium poparte argumentami o słabej w porównaniu z resztą krajów UE konkurencyjności drobnych rolników, niskich cenach gruntów rolnych oraz standardach zarobkowych, zostało przyjęte przez parlament Bułgarii 22 października 2013 roku. Jego inicjatorem był Volen Siderov – przywódca ultra lewicowej partii Ataka nastawionej sceptycznie wobec Unii. Jego zdaniem wycofanie moratorium oznaczało by masową grabież najcenniejszego zasobu naturalnego kraju jakim jest ziemia.

Komisja Europejska kilkakrotnie ostrzegała Bułgarię o konsekwencjach podjętych przez nią działań. Przedłużenie wspomnianego zakazu po 1 stycznia 2014 roku naruszyło by warunki traktatu akcesyjnego tego państwa prowadząc do rewizji tzw. traktatu przedakcesyjnego i jego ponownej ratyfikacji przez 28 członków UE. Sankcją za niespełnianie warunków przystąpienia do Unii miały być również ograniczenia na rynku pracy dla obywateli Bułgarii na terenie pozostałych krajów członkowskich. Warto wspomnieć, że parlament przyjął wniosek o przedłużeniu moratorium w tym samym tygodniu, kiedy w Brukseli przyznano Bułgarom oficjalne prawo do podejmowania pracy we własnych granicach. Przedstawiciele bułgarskiego rządu tacy jak premier Plamen Orekarski, przewodniczący parlamentu Michaił Mikow czy przywódcy partyjni (np. Sergiej Staniszew – szef Partii Europejskich Socjalistów) podkreślali w swoich wystąpieniach „niepraktyczność” podjętej przez parlament decyzji. Ich zdaniem implementacja przedłużenia zakazu sprzedaży gruntów rolnych zagranicznym inwestorom spowodowałaby znaczne pogorszenie kontaktów z UE, a także była by niezgodna z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi państwa. Stanowiła by dowód na populizm szerzony wśród społeczeństwa nieufnego wobec Unii i obawiającego się utraty gruntów na wielką skalę. W wypowiedziach zwracano również uwagę na fakt, że zakaz nie przyniesie oczekiwanych efektów ze względu na równoczesne przyzwolenie rządu Bułgarii na nabywanie krajowych gruntów rolnych przez przez obywateli innych krajów UE. Proces ten jest możliwy, jeśli pośredniczy w nim przedsiębiorstwo zarejestrowane na terenie państwa2.

Wniosek o wydłużenie moratorium do 2020 roku został zaskarżony przez grupę sprzeciwiających się mu posłów do Trybunału Konstytucyjnego. W styczniu 2014 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że kontynuowanie zakazu jest niezgodne z konstytucją oraz traktatem akcesyjnym dodając, że prawo UE powinno być w tego typu przypadkach traktowane jako nadrzędne.

Więcej informacji na temat zjawiska zawłaszczania ziemi w Bułgarii można znaleźć w raporcie TNI – Transnational Institute (http://www.tni.org/sites/www.tni.org/files/download/10._bulgaria.pdf), a także w raportach IGO dostępnych w zakładce Inne – Publikacje IGO.

źródła w języku angielskim: Reuters, Euractiv.com, Euronews.com, Arc2020.eu;

źródła w języku polskim: Balkanistyka.org;

video: http://www.euronews.com/2014/01/29/bulgaria-s-top-court-revokes-ban-on-arable-land-sales/

1 Zgromadzenie Narodowe w Bułgarii stanowi najwyższy organ ustawodawczy. Jest to jedyna izba bułgarskiego parlamentu. Składa się ona z 240 deputowanych, a w zakres jej obowiązków wchodzi m.in. uchwalanie, uchylanie i uzupełnianie ustaw, a także ratyfikacja oraz wypowiadanie umów międzynarodowych.

2 Ten sposób nabywanie gruntów rolnych przez zagranicznych inwestorów jest w pełni legalny od czasu przystąpienia Bułgarii do UE w 2007 roku.